LỄ HỘI ĐỀN TRẦN – GIÁ TRỊ LỊCH SỬ, VĂN HÓA TIÊU BIỂU TỈNH HƯNG YÊN

Lễ hội Đền Trần là lễ hội truyền thống đặc sắc gắn liền với lịch sử hào hùng của vương triều Trần – triều đại đã làm nên những chiến công lẫy lừng trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Trước khi thực hiện việc sáp nhập đơn vị hành chính, Khu di tích Lăng mộ và Đền thờ các vị vua Trần thuộc xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình. Hiện nay, sau khi sáp nhập tỉnh Thái Bình và tỉnh Hưng Yên, khu di tích và lễ hội thuộc địa bàn xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên.

Khu di tích – nơi tổ chức lễ hội – là Khu di tích Lăng mộ và Đền thờ các vị vua Trần, vùng đất phát tích của Nhà Trần xưa. Đây là nơi an táng nhiều vị vua và hoàng tộc triều Trần, đồng thời là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của nhân dân địa phương qua nhiều thế kỷ.

Giá trị lịch sử to lớn của vùng đất phát tích vương triều Trần

Triều Trần (1225–1400) ghi dấu ấn đặc biệt trong lịch sử dân tộc với ba lần chiến thắng quân Nguyên – Mông, bảo vệ vững chắc nền độc lập, chủ quyền của đất nước. Những vị anh hùng dân tộc tiêu biểu như Trần Hưng Đạo, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông… đã trở thành biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và nghệ thuật quân sự đặc sắc của dân tộc Việt Nam.

Vùng đất Long Hưng xưa chính là nơi phát tích, dựng nghiệp của các vua Trần. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, nhân dân nơi đây vẫn gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích bằng tất cả lòng thành kính và tự hào.

Năm 2014, Lễ hội Đền Trần được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của lễ hội trong đời sống cộng đồng.

Lễ hội được tổ chức hằng năm vào dịp đầu xuân, thường diễn ra từ ngày 13 đến ngày 17 tháng Giêng âm lịch. Đây là dịp để nhân dân và du khách thập phương về dâng hương tưởng niệm các vua Trần, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình bình an, hạnh phúc.

Những năm gần đây, lễ hội được tổ chức trang trọng, an toàn, tiết kiệm, đúng quy định của pháp luật về quản lý và tổ chức lễ hội; đồng thời gắn với quảng bá hình ảnh quê hương, thúc đẩy phát triển văn hóa – du lịch của địa phương trong giai đoạn mới.

Phần lễ trang nghiêm, đậm nét truyền thống

Phần lễ được tổ chức theo nghi thức cổ truyền, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Các nghi lễ chính gồm lễ dâng hương tại đền và lăng mộ các vua Trần; lễ rước nước mang ý nghĩa cầu cho mưa thuận gió hòa; cùng nghi thức khai ấn đầu xuân. Trong đó, điểm đặc sắc nhất của lễ hội là nghi thức rước nước - nghi lễ gắn với nguồn cội nghề chài lưới của tổ tiên nhà Trần. Nước thiêng được lấy tại ngã ba Tam Tỉnh, nơi hợp lưu của sông Luộc, sông Hồng và sông Thái Bình, dân gian gọi là “cửa Vàng”, từng gắn với thương cảng Phố Hiến sầm uất. Hàng chục đoàn rước với cờ, lọng, rồng, phượng, trống chiêng... tề tựu, có năm lên tới gần 50 đoàn, tạo nên không khí linh thiêng, trang trọng và giàu tính cộng đồng.

Nghi lễ khai ấn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự khởi đầu hanh thông, may mắn, khích lệ tinh thần học tập, lao động và cống hiến trong năm mới. Các nghi thức được tổ chức trang trọng, bảo đảm giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, thực hành tín ngưỡng văn minh, đúng quy định.

Phần hội phong phú, gắn kết cộng đồng

Song song với phần lễ là các hoạt động văn hóa – thể thao – nghệ thuật đặc sắc. Các chương trình nghệ thuật tái hiện hào khí Đông A, ca ngợi truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc; cùng nhiều trò chơi dân gian như kéo co, thi gói bánh chưng, nấu cơm thi, pháo đất… tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong những ngày đầu năm mới.

Thông qua các hoạt động này, lễ hội góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân gian; tăng cường sự gắn kết cộng đồng; đồng thời giới thiệu, quảng bá tiềm năng văn hóa – du lịch của xã Long Hưng và tỉnh Hưng Yên sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.

Phát huy giá trị di sản trong giai đoạn mới

Việc điều chỉnh địa giới hành chính không làm thay đổi giá trị lịch sử – văn hóa thiêng liêng của di tích. Trên cơ sở kế thừa truyền thống trước đây, chính quyền và nhân dân xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên tiếp tục quan tâm quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Khu di tích Lăng mộ và Đền thờ các vị vua Trần; tổ chức lễ hội trang nghiêm, an toàn, văn minh.

Lễ hội Đền Trần không chỉ là hoạt động tín ngưỡng truyền thống mà còn là biểu tượng của niềm tự hào lịch sử, của tinh thần đoàn kết và khát vọng phát triển. Phát huy hào khí Đông A, các thế hệ hôm nay tiếp tục nêu cao ý chí tự lực, tự cường, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, góp phần xây dựng tỉnh Hưng Yên phát triển bền vững trong thời kỳ mới./.

Hoàng Nhung