Hành trình tìm lại tên cho các anh…

Có những cuộc chia ly đã đi qua hơn nửa thế kỷ...

Có những người mẹ đã mang theo nỗi chờ mong đến cuối cuộc đời.

Có những người vợ, người con vẫn giữ lại một tấm ảnh, một kỷ vật, một ký ức về người thân đã ra đi mà chưa một lần biết chính xác nơi người ấy nằm lại.

Chiến tranh đã lùi xa. Nhưng với những gia đình có người thân là liệt sĩ chưa xác định được danh tính, hành trình tìm kiếm vẫn chưa bao giờ kết thúc. Bởi phía sau một phần mộ chưa có tên là một con người. Một con người từng có quê hương, có gia đình, có những người thương yêu và một tuổi xuân đã gửi lại cho Tổ quốc. Và hôm nay, trên quê hương Quang Hưng, một hành trình đặc biệt đang được tiếp nối... Hành trình tìm lại tên cho những người đã nằm xuống.

Quang Hưng hiện có 4 nghĩa trang liệt sĩ, với 851 phần mộ – nơi những người con đã gửi lại tuổi xuân của mình cho những năm tháng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.

Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, thời gian có thể phủ lên những phần mộ một màu rêu cũ, nhưng với mỗi người đã ngã xuống, phía sau một phần mộ vẫn là một cái tên, một quê hương, một gia đình đang chờ đợi được gọi tên người thân của mình.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Quang Hưng còn 103 phần mộ chưa xác định đầy đủ danh tính; Nghĩa trang liệt sĩ Minh Tân có 13 phần mộ và Nghĩa trang liệt sĩ Tống Phan có 13 phần mộ cần được lấy mẫu để phục vụ giám định ADN.

129 phần mộ. 129 cái tên vẫn đang được chờ đợi. Và có lẽ, với những gia đình đã đi qua bao mùa giỗ, bao lần thắp hương mà vẫn chưa biết chính xác người thân của mình đang nằm ở đâu, thì một cái tên không chỉ là một cái tên. Đó là quê hương, là ký ức, là niềm mong mỏi được khép lại một cuộc chia ly đã kéo dài quá lâu. Những người lính năm ấy đã lên đường khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ mang theo niềm tin, mang theo lời hẹn ngày trở về. Nhưng chiến tranh đã giữ họ lại.

Họ không trở về với gia đình. Song hành trình tìm lại tên tuổi của những người đã hy sinh chưa bao giờ dừng lại. Bởi phía sau mỗi phần mộ chưa xác định danh tính là một nỗi chờ mong. Và phía sau mỗi mẫu hài cốt được lấy đi hôm nay là hy vọng một ngày nào đó, người đã hy sinh sẽ được trả lại đúng tên, đúng quê hương, đúng với gia đình mà họ đã mãi mãi không thể trở về.

Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, xã Quang Hưng đã khẩn trương triển khai các nhiệm vụ theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hưng Yên về lấy mẫu hài cốt tại các phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính để phục vụ giám định ADN.

Xác định đây không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là công việc có ý nghĩa đặc biệt về chính trị, xã hội và đạo lý, Đảng ủy, UBND xã Quang Hưng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, huy động sự phối hợp của các lực lượng.

Các kế hoạch được ban hành; lực lượng quân sự, công an, y tế, các bộ phận chuyên môn và các tổ chức đoàn thể được phân công phối hợp. Công tác chuẩn bị từ rà soát danh sách, xác định vị trí phần mộ, xây dựng phương án, bảo đảm kinh phí đến các điều kiện phục vụ quá trình lấy mẫu được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ.

Mỗi phần mộ đều được kiểm tra, đối chiếu cẩn thận. Bởi ở đây, sự chính xác không chỉ là yêu cầu của một quy trình kỹ thuật, mà còn là trách nhiệm trước những người đã hy sinh và trước thân nhân của họ.

Cùng với công tác chuyên môn, địa phương tổ chức các nghi lễ tâm linh, dâng hương tưởng niệm trước khi tiến hành lấy mẫu. Trong không gian trang nghiêm của nghĩa trang, những nén hương được thắp lên như một lời tri ân, một lời xin phép trước khi thực hiện công việc tìm kiếm dấu tích của những người đã nằm xuống. Không ồn ào, không phô trương, từng công việc được thực hiện trong sự cẩn trọng và thành kính.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ Quang Hưng, 103 phần mộ trong diện cần lấy mẫu đã được thực hiện theo kế hoạch. Từ những phần mộ ấy, lực lượng thực hiện nhiệm vụ từng bước kiểm tra, xác định tình trạng hài cốt và lựa chọn mẫu theo đúng quy trình kỹ thuật. Có 98 phần mộ có hài cốt để thực hiện việc lấy mẫu. 2 phần mộ không còn hài cốt; 2 phần mộ có xương nhưng đã phân hủy quá mức, không đủ điều kiện lấy mẫu; 1 phần mộ không có quan tài, không còn hài cốt nên không thể lấy mẫu. Mỗi trường hợp có một tình trạng khác nhau. Nhưng tất cả đều được kiểm tra, ghi nhận và xử lý theo đúng quy định. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Minh Tân, 13 phần mộ trong diện lấy mẫu cũng được hoàn thành 100% kế hoạch. Trong đó, 10 phần mộ có hài cốt để lấy mẫu; 3 phần mộ không còn quan tài, không còn hài cốt nên không có mẫu để phục vụ giám định. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Tống Phan, 13 phần mộ được kiểm tra, xử lý theo kế hoạch. 10 phần mộ có hài cốt để lấy mẫu. Một trường hợp có số lượng hài cốt nhiều hơn số phần mộ liệt sĩ, được xác định là mộ tập thể nên không thuộc diện lấy mẫu theo phương án. Hai trường hợp được xác định nghi ngờ không phải hài cốt liệt sĩ nên không thực hiện lấy mẫu ADN. Những con số ấy cho thấy công việc không đơn giản chỉ là mở một phần mộ và lấy một mẫu hài cốt. Đó là một quá trình đòi hỏi sự thận trọng, chính xác và trách nhiệm ở từng bước. Bởi mỗi phần mộ là một trường hợp riêng, mỗi mẫu hài cốt là một nguồn thông tin quý giá phục vụ cho quá trình xác định danh tính.

Từng mẫu được thu thập, bảo quản theo đúng quy trình kỹ thuật. Trong đôi tay của người thực hiện, mẫu hài cốt có thể chỉ là một phần rất nhỏ. Nhưng phía sau mẫu vật nhỏ bé ấy có thể là cả một niềm hy vọng lớn lao. Hy vọng tìm lại một cái tên. Hy vọng xác định một quê hương. Và hơn hết, hy vọng để một gia đình sau bao năm chờ đợi có thể biết chính xác người thân của mình đã nằm lại nơi đâu.

Có những người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ ra đi từ những miền quê khác nhau, mang theo hành trang giản dị của một người lính và niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.

Chiến tranh kết thúc. Đất nước thống nhất. Nhưng với một số gia đình, cuộc tìm kiếm vẫn chưa kết thúc. Bởi khi một phần mộ chưa có đầy đủ danh tính, thì hành trình đưa người đã khuất trở về trọn vẹn với gia đình, quê hương vẫn còn dang dở.

Vì thế, việc lấy mẫu ADN hôm nay không chỉ là một nhiệm vụ được triển khai theo kế hoạch. Đó còn là sự tiếp nối của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã dùng tuổi trẻ và xương máu của mình để bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc.

Trong suốt quá trình thực hiện, công tác lấy mẫu tại 3 nghĩa trang được triển khai an toàn, đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm sự trang nghiêm, thành kính. Không để xảy ra mất an ninh, trật tự hay sai sót trong quá trình thực hiện. Sau khi hoàn thành, các phần mộ được hoàn trả về hiện trạng ban đầu, bảo đảm sự tôn nghiêm của nơi an nghỉ các anh hùng liệt sĩ. 129 phần mộ đã được rà soát, kiểm tra và xử lý theo kế hoạch. Nhưng hành trình phía trước vẫn còn đó. Bởi điều mà những người thực hiện nhiệm vụ mong muốn không chỉ dừng lại ở việc lấy được bao nhiêu mẫu hài cốt. Điều lớn hơn là từ những mẫu vật ấy, khoa học có thể từng bước trả lại danh tính cho những người đã hy sinh. Để một ngày nào đó, trên những tấm bia từng chỉ có hai chữ “chưa biết tên”, có thể được khắc lên một cái tên đầy đủ.

Một cái tên đã từng được gọi trong căn nhà nhỏ nơi quê hương. Một cái tên đã được người thân chờ đợi suốt bao nhiêu năm tháng. Một cái tên để người đã hy sinh không còn là một phần mộ vô danh giữa nghĩa trang.

Chiến tranh đã lùi xa. Nhưng ký ức về những người đã ngã xuống thì chưa bao giờ khép lại.

Và hành trình tìm lại danh tính cho các anh vẫn đang được tiếp tục bằng trách nhiệm, bằng sự tri ân và bằng tất cả sự trân trọng dành cho những người đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Bởi mỗi người lính đã hy sinh đều có một cái tên. Có một quê hương. Có một gia đình. Và họ xứng đáng được trở về trọn vẹn trong ký ức của những người đang sống. Đó cũng là cách thế hệ hôm nay tiếp tục viết nên lời tri ân đối với những người đã nằm xuống. Không có sự hy sinh nào là vô danh khi Tổ quốc còn ghi nhớ. Đời đời nhớ ơn các anh hùng liệt sĩ!