CHỦ ĐỘNG CHĂM SÓC, ĐIỀU TIẾT SINH TRƯỞNG, BẢO ĐẢM NHÃN, VẢI RA HOA ĐÚNG THỜI VỤ
Vụ Đông Xuân 2026–2027 được dự báo có nền nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm; rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện chủ yếu trong tháng 1 và nửa đầu tháng 2/2027. Điều kiện thời tiết ấm có thể kích thích cây nhãn, vải phát triển lộc đông, ảnh hưởng đến quá trình phân hóa mầm hoa, ra hoa và đậu quả. Vì vậy, việc chủ động theo dõi tình trạng sinh trưởng, chăm sóc và áp dụng các biện pháp kỹ thuật điều tiết sinh trưởng phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với năng suất, chất lượng quả trong vụ sản xuất tới.
Theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hưng Yên, người trồng nhãn, vải cần thường xuyên kiểm tra vườn cây, đánh giá mức độ thành thục của lộc thu, tình hình phát sinh lộc đông và khả năng phân hóa mầm hoa. Trên cơ sở tình trạng thực tế của từng vườn, cần lựa chọn biện pháp chăm sóc, xử lý ra hoa phù hợp, không áp dụng đồng loạt khi cây có mức độ sinh trưởng khác nhau.
Đối với những vườn có lộc thu đã thuần thục, người trồng cần căn cứ định hướng sản xuất để lựa chọn thời điểm và biện pháp xử lý ra hoa phù hợp. Trường hợp muốn thúc đẩy cây ra hoa sớm, có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật như khoanh vỏ, cuốc đất hoặc sử dụng chất ức chế sinh trưởng KClO₃ theo hướng dẫn chuyên môn. Nếu để cây ra hoa theo thời vụ bình thường, cần căn cứ thời điểm mong muốn cây ra hoa để xác định thời gian xử lý thích hợp.
Đối với những vườn cây mới ra lộc thu, lộc chưa thuần thục, chưa nên vội vàng xử lý. Khi bộ lá chuyển sang màu xanh đậm mới tiến hành áp dụng các biện pháp kỹ thuật xử lý ra hoa. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm cây có đủ điều kiện sinh trưởng, tích lũy dinh dưỡng và phân hóa mầm hoa thuận lợi.
Về các biện pháp kỹ thuật xử lý ra hoa, người trồng có thể áp dụng biện pháp cơ giới như khoanh vỏ hoặc cuốc đất quanh gốc theo hình chiếu tán cây. Với biện pháp khoanh vỏ, thực hiện trên khoảng 80–90% số cành cấp 2, cấp 3. Với biện pháp cuốc đất, tiến hành xung quanh gốc, sâu khoảng 30–40 cm, đến vùng rễ tơ. Khi cây nhú giò hoa, tiến hành lấp đất và chăm sóc bình thường.
Đối với biện pháp hóa học, Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn sử dụng chất ức chế sinh trưởng KClO₃ (kali clorat) hòa nước để tưới, với lượng từ 200–500 gam/cây, tùy thuộc vào tuổi cây và khả năng mang quả. Sau khi xử lý, tiếp tục tưới nước duy trì độ ẩm trong khoảng 7–10 ngày, định kỳ 1–2 ngày tưới một lần. Việc sử dụng hóa chất cần căn cứ tình trạng thực tế của cây, tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, không tự ý tăng liều lượng hoặc áp dụng tùy tiện.
Đối với những cây sinh trưởng khỏe, bộ lá xanh tốt, đặc biệt là cây trong độ tuổi cho thu hoạch từ 5–7 năm, có thể xem xét kết hợp các biện pháp kỹ thuật như tưới KClO₃ kết hợp khoanh vỏ hoặc cuốc rễ kết hợp khoanh vỏ. Khoảng cách giữa hai lần áp dụng biện pháp kỹ thuật cần từ 10–15 ngày để cây có thời gian đáp ứng.
Trong quá trình theo dõi, nếu đến thời điểm cây nhú giò hoa, khoảng tháng 2/2027, xuất hiện tình trạng cây vừa ra hoa vừa phát triển lộc, cần kịp thời áp dụng biện pháp khống chế sinh trưởng sinh dưỡng theo hướng dẫn chuyên môn, như khoanh vỏ bổ sung lần thứ hai, chủ yếu đối với các cành cấp 3 trở lên, hoặc sử dụng các loại phân bón qua lá có chứa chất ức chế sinh trưởng như Flower 94 theo khuyến cáo, nhằm hạn chế phát triển lộc, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình phát triển hoa.
Bên cạnh việc áp dụng đúng kỹ thuật xử lý ra hoa, chế độ chăm sóc trong giai đoạn này cũng cần được đặc biệt chú trọng. Từ khi xử lý ra hoa đến trước khi cây ra hoa, người trồng không bón các loại phân bón đa lượng như đạm, lân, kali hoặc phân NPK tổng hợp, nhằm hạn chế kích thích sinh trưởng dinh dưỡng, tạo điều kiện thuận lợi cho cây phân hóa mầm hoa. Đồng thời, theo khuyến cáo của ngành chuyên môn, không phun thuốc bảo vệ thực vật trong giai đoạn này do áp lực sâu bệnh vụ đông trên cây nhãn, vải thấp, qua đó góp phần giảm chi phí sản xuất và hạn chế tác động đến môi trường.
Đặc biệt, đối với những diện tích đã áp dụng các biện pháp ức chế sinh trưởng như khoanh vỏ, cuốc đất hoặc tưới KClO₃, người trồng cần thực hiện chế độ quản lý độ ẩm theo đúng hướng dẫn kỹ thuật; không tưới nước đối với diện tích đã được yêu cầu ngừng tưới. Đồng thời, thường xuyên kiểm tra vườn cây để kịp thời phát hiện và xử lý các đối tượng sâu bệnh phát sinh.
Để việc chăm sóc, điều tiết sinh trưởng và xử lý ra hoa đạt hiệu quả, người trồng nhãn, vải cần chủ động phối hợp với cán bộ chuyên môn, thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết và tình trạng sinh trưởng của vườn cây. Không nóng vội xử lý khi lộc thu chưa thành thục; không lạm dụng hóa chất, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; lựa chọn biện pháp phù hợp với giống cây, tuổi cây, sức sinh trưởng và khả năng mang quả của từng vườn.
Chủ động chăm sóc, áp dụng đúng quy trình kỹ thuật và xử lý ra hoa đúng thời điểm không chỉ góp phần nâng cao tỷ lệ ra hoa, đậu quả mà còn hạn chế rủi ro do diễn biến thời tiết bất lợi, hướng tới nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng nông sản. Đây là việc làm cần thiết để người trồng nhãn, vải chuẩn bị tốt các điều kiện cho vụ thu hoạch năm 2027.
