Chuyển đổi số – Mở cánh cửa phát triển cho nông thôn hôm nay

Trong dòng chảy mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu của thời đại. Từ thành thị đến nông thôn, từ cơ quan nhà nước đến từng người dân, công nghệ số đang từng bước làm thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống xã hội. Đối với khu vực nông thôn, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ hiện đại mà còn là chìa khóa mở ra cơ hội phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ mới.

Những năm trước đây, khi nhắc đến chuyển đổi số, nhiều người thường nghĩ đó là câu chuyện của các thành phố lớn, của doanh nghiệp hay các ngành công nghệ cao. Thế nhưng hiện nay, chuyển đổi số đã hiện diện rất gần gũi trong cuộc sống hằng ngày của người dân nông thôn. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet, người dân có thể đọc tin tức, thanh toán tiền điện, tiền nước, chuyển khoản ngân hàng, mua bán hàng hóa, đăng ký thủ tục hành chính hay quảng bá sản phẩm nông nghiệp trên mạng xã hội.

Có thể nói, chuyển đổi số đang từng bước xóa nhòa khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

Nếu như trước đây, người nông dân chủ yếu bán sản phẩm thông qua thương lái với giá cả bấp bênh thì nay nhiều hộ dân đã chủ động đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử, livestream bán hàng trên nền tảng số và quảng bá sản phẩm qua mạng xã hội. Những đặc sản quê hương như nhãn, vải, rau sạch hay các sản phẩm OCOP giờ đây không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương mà đã tiếp cận được khách hàng ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước.

Không ít nông dân đã trở thành “nông dân số”, biết sử dụng điện thoại để cập nhật giá cả thị trường, theo dõi dự báo thời tiết, học hỏi kỹ thuật canh tác mới và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Điều đó cho thấy công nghệ số đang tạo ra những thay đổi rất lớn trong tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước, chuyển đổi số cũng đang mang lại nhiều hiệu quả tích cực. Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến giúp người dân giảm thời gian đi lại, giảm thủ tục giấy tờ và nâng cao tính minh bạch trong giải quyết công việc. Nhiều địa phương đã ứng dụng các phần mềm quản lý văn bản, điều hành công việc trên môi trường mạng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở.

Đặc biệt, việc triển khai định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt hay các nền tảng số cộng đồng đang từng bước hình thành xã hội số ngay từ cơ sở. Người dân giờ đây có thể ngồi tại nhà để thực hiện nhiều thủ tục hành chính mà trước kia phải mất nhiều thời gian chờ đợi.

Không chỉ mang lại thuận lợi trong sản xuất và quản lý, chuyển đổi số còn tạo ra nhiều thay đổi tích cực trong đời sống văn hóa – xã hội. Học sinh có điều kiện tiếp cận nguồn tri thức phong phú trên internet; người dân có thể cập nhật nhanh các thông tin thời sự, khoa học kỹ thuật; các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng được thực hiện linh hoạt hơn thông qua các nền tảng số.

Đặc biệt, trong những tình huống thiên tai, dịch bệnh hay thời tiết cực đoan, công nghệ số giúp việc truyền tải thông tin nhanh chóng, kịp thời, góp phần giảm thiểu thiệt hại và nâng cao khả năng ứng phó của cộng đồng.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số ở khu vực nông thôn vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Ở một số nơi, hạ tầng internet chưa đồng bộ; nhiều người dân, nhất là người cao tuổi còn hạn chế về kỹ năng sử dụng công nghệ. Một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý e ngại khi tiếp cận các nền tảng số, chưa quen với thanh toán điện tử hay giao dịch trực tuyến.

Bên cạnh đó, nguy cơ mất an toàn thông tin, lừa đảo trên không gian mạng cũng là vấn đề đáng lo ngại hiện nay. Thực tế đã có nhiều trường hợp người dân bị kẻ xấu giả danh cơ quan chức năng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua điện thoại, mạng xã hội hay đường link giả mạo. Điều đó đặt ra yêu cầu cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân để sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.

Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển, điều quan trọng nhất vẫn là con người. Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ phát huy hiệu quả khi người dân chủ động học hỏi, mạnh dạn tiếp cận cái mới và thay đổi tư duy. Mỗi người dân cần trở thành một “công dân số”, biết khai thác những tiện ích mà công nghệ mang lại phục vụ cuộc sống và phát triển kinh tế gia đình.

Chuyển đổi số không phải là điều gì quá xa vời, mà bắt đầu từ những việc rất gần gũi trong cuộc sống hằng ngày: sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin, thanh toán điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến hay quảng bá sản phẩm trên môi trường mạng. Những thay đổi nhỏ hôm nay sẽ tạo nên bước chuyển lớn cho tương lai.

Tin rằng, với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự vào cuộc của các cấp, các ngành cùng tinh thần chủ động của người dân, chuyển đổi số sẽ ngày càng lan tỏa sâu rộng, góp phần xây dựng nông thôn mới hiện đại, văn minh và phát triển bền vững.